test Kalwaria Pacławska | Tworcze Bieszczady

Tworcze Bieszczady

NAJBLIŻSZE WYDARZENIA

20.07.2018

Archiwum wiadomosci ›

Kalwaria Pacławska

Sanktuarium Męki Pańskiej i Matki Bożej Kalwaryjskiej
Pogórze to bardzo cenny kulturowo obszar Polski, obfitujący w unikalne miejsca pełne zabytków i ciekawej historii. Do takich należy Kalwaria Pacławska oczekująca na wpisanie do listy zabytków UNESCO.
W Polsce pierwsze Kalwarie (łac. calvaria, aramejskie golgotha – czaszka) z reguły zakładali przy swoich klasztorach franciszkanie. Wydarzenia Męki Pańskiej w Jerozolimie są na kalwariach „odtwarzane” przez kościoły, kapliczki, krzyże lub figury, a pielgrzymowanie do nich nazywane jest nabożeństwem dróżkowym.   Z czasem pojawiły się na kalwariach kaplice i figury związane z życiem NMP, nazwane Dróżkami Matki Bożej. Początki klasztoru, jak i osady Kalwaria Pacławska, związane są z osobą Andrzeja Maksymiliana Fredry. Z powstaniem Kalwarii związana jest legenda, która mówi iż A. M. Fredro podczas polowania zapuścił się w głąb okolicznych lasów w pogoni za jeleniem i w miejscu, gdzie dziś stoi kościół, miał ujrzeć między rogami tegoż jelenia jaśniejący krzyż. To wydarzenie uznał za znak i miało go to skłonić do ufundowania w tym miejscu klasztoru i założenia kalwarii, na wzór jerozolimskiej drogi krzyżowej. Dodatkowym motywem dla fundatora musiał być także czynnik obronny i osadniczy tegoż miejsca. Na początku  osada nazywała się Słoboda, w późniejszym czasie nazwano ją Kolonią Fredrów lub także Miasteczkiem Fredrów. Z czasem  zostały zastąpione do dziś istniejącą nazwą Kalwaria Pacławska. W roku 1665 wybudowano drewniany kościół i klasztor, do którego Fredro chciał sprowadzić zakonników. Podejmował rozmowy z różnymi zakonami: dominikańskim, reformackim, jezuickim.  Dopiero franciszkanie odpowiedzieli na postawione przez niego warunki i w 1668 r. przyjęli propozycję założenia wspólnoty. Kościół i klasztor otoczony został w czasie budowy pięcioboczną fortecą bastionową. Po stronie zewnętrznej wytyczono fosy. Zasadniczym celem fundacji kalwarii było upowszechnianie kultu Męki Pańskiej. Kalwaria Pacławska ma duże podobieństwo do krajobrazu Jerozolimy, podobnie jak inne kalwarie. Pierwszych 28 kaplic wybudował A.M. Fredro, i służyć miały rozważaniu Męki Pańskiej. Drugim ważnym fundatorem Kalwarii był Szczepan Józef Dwernicki. Przed 1770 r. zaangażował się w budowę nowego kościoła i kaplic ofiarowując  na ten cel znaczne sumy pieniężne. W budowie kalwarii pomocna była cegielnia, jaką Dwernicki zorganizował nieopodal klasztoru, wyrabiała ona specjalnie pięknie dekorowane cegły. Do dnia dzisiejszego uważany jest za największego darczyńcę dla klasztoru. W ciągu kilku lat (1770-1775) wybudowano nowy murowany kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego. Dodatkowo za czasów działalności Dwernickiego w Kalwarii wybudowano 20 kaplic zarówno murowanych jak i drewnianych. Obecnie na dróżkach występuje 41 kaplic kalwaryjskich, 35 murowanych, 6 drewnianych, jeden krzyż drewniany i trzy kamienne słupy. 35 kaplic i krzyż nad rzeką Wiar służą do rozważania tajemnic Męki Pańskiej, Matki Bożej Bolesnej (Zaśnięcia, Pogrzebu i Wniebowzięcia). Na teranie Kalwarii Pacławskiej znajduje się jeszcze 5 kaplic, którch nie wlicza się do obchodów kalwaryjskich. Należą do nich: kaplica św. Anny, grobowiec Tyszkowskich, pustelnia św. Marii Magdaleny, kaplica św. Gabriela i Wniebowstąpienia Pana Jezusa. W dolinie rzeki Wiar granice tzw. Doliny Jozafata wytyczają trzy kamienne słupy. Burzliwe dzieje Kalwarii: liczne pożary, grabieże, napady i wojny spowodowały iż do naszych czasów zachowało się niewiele przedmiotów ruchomych pochodzących od samych fundatorów. Przy Kalwarii funkcjonowała w przeszłości szkoła i czytelnia ludowa. W klasztorze prowadzono działalność oświatową dla parafian: odczyty, wieczornice, przedstawienia teatralne, wyświetlania obrazów, np. z okazji rocznic patriotycznych. Dla młodzieży funkcjonowało, zaoczne studium dla klas V, VI i VII. Po ukończeniu tego „studium” zdolniejsi uczniowie mieli możność kontynuowania nauki w szkołach średnich.  Sanktuarium kalwaryjskie to także miejsce w którym, wraz z kultem Męki Pańskiej w klasztornym kościele odbiera swój kult cudowny obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej. W XVII w. słynący łaskami obraz Matki Bożej swoją cześć odbierał we franciszkańskim kościele w Kamieńcu Podolskim. Przed obrazem modlili się między innymi hetmani Stanisław Żółkiewski, Stefan Czarniecki, Książę Jarema Wiśniowiecki, Król Jan Kazimierz, Król Jan III Sobieski. Kiedy w roku 1672 Turcy zdobyli twierdzę kamieniecką, w kościele Franciszkanów urządzili stajnie i wszystkie święte przedmioty wyrzucali. Obraz Matki Bożej, na rozkaz tureckiego komendanta, wyrzucono do rzeki Smotrycz. Z przybyciem obrazu do Kalwarii wiążę się legenda, która mówi, iż nieopodal rzeki mieszkał pewien starzec, któremu przyśniła się Matka Boża, która nakazała obraz odnaleźć i zanieść do Kalwarii Pacławskiej.
Dzisiejsza Kalwaria to cały kompleks starej zabudowy bardzo cenny pod względem historycznym i kulturowym. Sam klasztor funkcjonuje w otoczeniu wsi, która zachowała w znacznym stopniu dawną architekturę Całość oplata sieć ścieżek pątniczych, turystycznych i spacerowych. Wszystko to sprawia, że jest to miejsce unikalne nie tylko dla pielgrzymek, również dla turystów.